Nederland Kansrijk

Nederland Kansrijk is een brede beweging van organisaties en mensen die zich vol vuur inzetten voor een kansrijke arbeidsmarkt. Zij pleiten voor een arbeidsmarkt zonder tweedeling, onderscheid en werkende armen. Een van de initiatiefnemers, naast Start Foundation, is prof. dr. Ton Wilthagen. We stellen hem een vijftal vragen.

Waarom dit initiatief?

In Nederland loopt een slepende discussie over de vormgeving van de arbeidsmarkt. Er is intussen een Europees ongeëvenaarde tweedeling in flex en vast, een groeiend aantal werkende armen en een grote groep mensen die geen of nauwelijks kans maakt om op de arbeidsmarkt te komen, ook niet in economische hoogtijdagen. Dit terwijl het werk letterlijk op straat ligt, maar we maken van al die maatschappelijke behoeften geen werk, zoals ook Start Foundation voortdurend constateert. Ook wordt er weinig geïnvesteerd in scholing en ontwikkeling van mensen en is er geen infrastructuur om mensen tijdig naar nieuw werk te helpen. Niemand is hier tevreden over, het is allemaal wetenschappelijk geboekstaafd, maar tegelijkertijd falen politiek en sociale partners al twintig jaar in het realiseren van hervormingen en verbeteringen. En daarmee is het een ‘systemische’ sociale en economische kwestie.

De coronacrisis legt de kwetsbaarheden van onze arbeidsmarkt bloot

Waarom nu?

De coronacrisis legt nog eens extra de kwetsbaarheden van onze arbeidsmarkt bloot en van specifieke groepen in het bijzonder. Iedereen kan ziek worden, maar mensen die al kwetsbaar waren, krijgen het nog zwaarder door de sociaal-economische impact van de crisis. Omdat er binnenkort weer verkiezingen zijn, is er mijn inziens sprake van een nu-of-nooit-situatie. Er ligt inderdaad net als in het verleden al weer een berg rapporten (WRR, Commissie Borstlap, Wetboek van Werk) over de broodnodige innovatie van de structuur en regels van de arbeidsmarkt, maar die rapporten dreigden opnieuw af te ketsen op het gebrek aan consensus, onoverbrugbare verschillen in visies en belangen en een laat-maar-waaien-houding.

 Wat wil je bereiken?

Aandacht vragen voor de bredere waarde en waardering van werk. Werk is nog steeds het ‘golden ticket’ tot bredere participatie in de samenleving. Werk is veel meer dan alleen loon, productiviteit en besparing op uitkeringskosten. Op basis van die bredere waarde moet duurzamer met arbeid en werk worden omgesprongen. Werk is steeds meer een wegwerpartikel geworden. Wij pleiten voor een duurzame, kansrijke arbeidsmarkt, die voor iedereen werkt. Dat vereist een arbeidsmarkttransitie, analoog aan de energie- en klimaattransitie. Een beter arbeidsmilieu, zeg maar. Op die transitie zou nu echt moeten worden ingezet.

Is er al niet veel van dit type acties?

Inderdaad, ook het Platform is intussen met zijn analyse en voorstellen gekomen. En dat is goed, want mij is duidelijk, ook in gesprekken met politici, dat als een grote innovatie en hervorming van de arbeidsmarkt niet vooraf in een regeerakkoord worden vastgelegd, het sowieso bij ‘piecemeal engineering’ blijft, alleen maar kleine stukjes. Of de situatie wordt nog verergerd, zoals in de vorige kabinetsperiode met de Wet werk en zekerheid en de Participatiewet waarin de sociale werkvoorziening rücksichtsloos werd dichtgegooid. En eigenlijk is één periode niet eens voldoende. Dat betekent niet dat gemeenten en regio’s zelf niets kunnen doen, maar je moet wel landelijk een aantal spelregels en voorzieningen ontwikkelen voor een kansrijke arbeidsmarkt. Ons initiatief wordt gedragen door een groep maatschappelijke organisaties die midden tussen de mensen staan die het meest kwetsbaar zijn.

Hoe gaat het initiatief verder?

We willen met het initiatief laten zien dat er een brede beweging is van organisaties en mensen die zich vol vuur inzetten voor een kansrijke arbeidsmarkt. Het is letterlijk een beweging, waarbij al die organisaties hun eigen werkwijzen, rollen en verantwoordelijkheden hebben. De som der delen. We streven uiteraard niet naar een fusie of iets dergelijks. Die beweging willen we etaleren, zichtbaar maken en versterken in onderling verband. Laten zien wat er allemaal al gebeurt, waar problemen en oplossingen liggen, welke kennis beschikbaar is en wat ontbreekt. Zo’n brede beweging – noem het een alliantie of  breed front, zou de noodzakelijke arbeidsmarkttransitie moeten kunnen aan- en voortdrijven en inspireren, en daardoor onontkoombaar maken. Het wordt tegenwoordig wel ‘reimagination’ genoemd.

Kijk voor meer informatie op www.nederlandkansrijk.nl.